Skip to main content

Gevaarlijke stralingsgordels rondom de Aarde in een donut-vorm

De stralingsgordels (of Van Allen-gordels) zijn ringvormige gebieden rond de Aarde waarin we heel energetische (lees: zeer snelle) deeltjes terugvinden. Die zitten als het ware gevangen in het aardmagnetische veld. Je kan deze deeltjes vergelijken met een soort ioniserende straling. Ze vormen een gevaar voor mensen en voor satellieten in een baan om de Aarde.

De energetische deeltjes in de stralingsgordels volgen de veldlijnen van het magnetisch veld van de Aarde. In de magnetosfeer, die voor een groot deel bestaat uit geïoniseerd gas met lage energie afkomstig van de Aarde, worden zeer energetische geladen deeltjes afkomstig van de Zon gevangen in het magnetisch veld van onze planeet.

Twee Van Allen-gordels en hun afstand van de Aarde (hoogte)

Deze deeltjes bevinden zich in twee welbepaalde donut-vormige gebieden van de magnetosfeer: de Van Allen-gordels. Ze danken hun naam aan de Amerikaanse fysicus James Alfred Van Allen die ze in 1958 heeft ontdekt met behulp van de eerste Amerikaanse satelliet Explorer 1.

  • De binnenste gordel begint op een hoogte tussen 300 en 1.000 km boven het oppervlak en reikt tot ongeveer 10.000 km. Het bestaat voornamelijk uit energetische protonen met energie hoger dan 100 MeV, hoewel het ook ionen en elektronen in kleinere mate bevat.
  • De buitenste gordel ligt tussen 10.000 en 40.000 km hoogte. Het bestaat voornamelijk uit hoge energie-elektronen (0.1–10 MeV).

De energetische deeltjes in de stralingsgordels volgen de veldlijnen van het magnetisch veld van de Aarde. Elektronen drijven naar het oosten rond de Aarde heen, terwijl de ionen naar het westen bewegen. Ze botsen tussen de sterkere magnetische velden in de noordelijke en zuidelijke halfronden, en cirkelen rond het lokaal magnetisch veld.

Figuur 1: Deze drie panelen tonen de relatieve locaties van de buitenste grens van de plasmasfeer van de Aarde, de plasmapauze (in het blauw), en de Van Allen-gordels (in het rood) veranderen naargelang de geomagnetische omstandigheden. Credit: ESA - C. Carreau
Figuur 2: Deze afbeelding toont de complexe banen die de deeltjes in de Van Allen-gordels beschrijven.
Figuur 3: Deze afbeelding toont de complexe banen die de deeltjes in de Van Allen-gordels beschrijven.